Trong các hệ thống HVAC, Chiller, nước nóng và đường ống tuần hoàn, van cân bằng tĩnh có nhiệm vụ điều chỉnh lưu lượng giữa các nhánh để hệ thống đạt trạng thái cân bằng thủy lực. Đây là nhóm van được điều chỉnh thủ công và sau khi cài đặt, vị trí của cơ cấu bên trong không tự thay đổi theo biến động chênh áp.

Trên thực tế, van cân bằng tĩnh được chia thành nhiều dạng dựa trên cấu tạo bộ phận tiết lưu, khả năng đo lưu lượng và chức năng đi kèm. Vậy van cân bằng tĩnh có những loại nào và mỗi loại phù hợp với hệ thống nào?

Van cân bằng tĩnh là gì?

Van cân bằng tĩnh hay Static Balancing Valve là thiết bị được sử dụng để tạo ra trở lực có thể điều chỉnh trong đường ống, từ đó kiểm soát và phân bổ lưu lượng nước giữa các nhánh.

Khi điều chỉnh độ mở van, người vận hành thay đổi sức cản thủy lực của nhánh. Sau khi xác định được vị trí phù hợp với lưu lượng thiết kế, van được giữ tại mức cài đặt đó.

Các dòng van cân bằng thủ công thường có cổng đo áp suất để xác định chênh áp qua van và quy đổi thành lưu lượng dựa trên đặc tính của sản phẩm.

Van cân bằng tĩnh có những loại nào?

Tùy cách phân loại, có thể chia các loại van cân bằng tĩnh thành hai nhóm phổ biến dựa trên cấu tạo tiết lưu: loại tiết lưu cố định và loại tiết lưu biến thiên. Ngoài ra, trên thị trường còn có các dòng van cân bằng thủ công tích hợp thêm chức năng điều chỉnh, đo lường và đóng ngắt.

1. Van cân bằng tĩnh tiết lưu cố định

Van cân bằng dạng fixed orifice sử dụng một tiết diện hoặc lỗ đo cố định giữa các cổng đo áp suất.

Khi nước đi qua phần tiết lưu, chênh áp được tạo ra và có thể sử dụng để xác định lưu lượng. Đây là cấu trúc tương đối đơn giản, thường được lựa chọn trong những vị trí cần đo hoặc kiểm tra lưu lượng ổn định.

Ưu điểm của dạng này là cấu tạo đơn giản, dễ sử dụng và có đặc tính đo tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, khả năng điều chỉnh lưu lượng không linh hoạt bằng loại tiết lưu biến thiên.

2. Van cân bằng tĩnh tiết lưu biến thiên

Đây là loại van cân bằng tĩnh HVAC phổ biến trong các hệ thống cần điều chỉnh lưu lượng thủ công.

Với dạng variable orifice, tiết diện dòng chảy thay đổi theo vị trí mở của van. Người vận hành có thể xoay tay điều chỉnh để tăng hoặc giảm trở lực, sau đó đo chênh áp để xác định lưu lượng thực tế.

Một số model van cân bằng thủ công sử dụng cơ cấu tiết lưu biến thiên và có thang cài đặt trên tay van, giúp kỹ thuật viên dễ dàng ghi nhớ vị trí đã cân bằng.

3. Van cân bằng tĩnh dạng van điều chỉnh kép

Van cân bằng điều chỉnh kép (Double Regulating Valve – DRV) là một dạng van cân bằng thủ công được sử dụng khá phổ biến trong hệ thống HVAC.

Điểm đáng chú ý của loại van này là ngoài khả năng điều chỉnh lưu lượng, sản phẩm còn có thể hỗ trợ chức năng đóng ngắt để phục vụ bảo trì. Một số thiết kế cho phép cài đặt vị trí trước và giữ nguyên vị trí cài đặt khi van được đóng để bảo trì.

Nhờ đó, DRV thường được sử dụng cho các hệ thống nước lạnh, FCU, AHU, hệ thống sưởi hai ống và các mạch thủy lực cần cân bằng lưu lượng.

4. Van cân bằng tĩnh có cổng đo chênh áp

Đây là dạng được trang bị hai cổng đo áp suất ở phía trước và sau vùng tiết lưu.

Kỹ thuật viên có thể kết nối thiết bị đo vào hai cổng này để xác định chênh áp. Kết hợp với bảng đặc tính của van, giá trị đo được giúp xác định lưu lượng qua nhánh.

Đây là lựa chọn phù hợp khi công trình yêu cầu quá trình commissioning và cân bằng hệ thống HVAC dựa trên số liệu thực tế thay vì chỉ điều chỉnh bằng kinh nghiệm.

5. Van cân bằng tĩnh tích hợp chức năng khóa vị trí

Một số van cân bằng tĩnh chính hãng được thiết kế với cơ cấu khóa hoặc ghi nhớ vị trí cài đặt.

Sau khi kỹ thuật viên xác định được mức mở phù hợp, vị trí này có thể được cố định để hạn chế việc điều chỉnh ngoài ý muốn. Một số model còn cho phép đóng van để bảo trì mà không làm thay đổi giá trị cài đặt trước đó.

Đây là ưu điểm hữu ích đối với những hệ thống cần bảo trì định kỳ nhưng vẫn phải duy trì thông số cân bằng sau khi đưa vào vận hành.

So sánh các loại van cân bằng tĩnh

Lưu ý, một sản phẩm có thể đồng thời thuộc nhiều nhóm. Ví dụ, một van cân bằng tĩnh HVAC có thể vừa sử dụng tiết lưu biến thiên, vừa có cổng đo chênh áp và chức năng đóng ngắt.

Nên chọn loại van cân bằng tĩnh nào?

Việc lựa chọn van cân bằng tĩnh không nên chỉ dựa vào kích thước DN. Cần xem xét đồng thời:

• Lưu lượng thiết kế.

• Chênh áp qua van.

• Hệ số Kv/Cv.

• Kích thước đường ống.

• Áp suất làm việc.

• Nhiệt độ môi chất.

• Vật liệu thân van.

• Kiểu kết nối.

• Yêu cầu đo lưu lượng.

• Yêu cầu khóa hoặc ghi nhớ vị trí.

Nếu công trình cần thường xuyên kiểm tra và cân bằng lưu lượng, nên ưu tiên loại có cổng đo chênh áp. Với hệ thống yêu cầu vừa cân bằng vừa cô lập thiết bị khi bảo trì, van điều chỉnh kép sẽ là lựa chọn đáng cân nhắc.

Van cân bằng tĩnh được ứng dụng ở đâu?

Nhờ khả năng điều chỉnh thủ công, ứng dụng van cân bằng tĩnh khá rộng trong các hệ thống thủy lực:

• Hệ thống HVAC.

• Hệ thống nước lạnh Chiller.

• Đường nước FCU.

• Đường nước AHU.

• Hệ thống nước nóng.

• Hệ thống sưởi.

• Hệ thống tuần hoàn nước.

• Các mạch đường ống có nhiều nhánh cần phân phối lưu lượng.

Một số dòng van điều chỉnh kép được nhà sản xuất thiết kế riêng cho cân bằng tĩnh tại FCU, AHU, trần làm mát và hệ thống sưởi hai ống.

Lưu ý khi sử dụng van cân bằng tĩnh

Khác với van cân bằng động, van cân bằng tĩnh không tự động bù lại sự thay đổi chênh áp trong hệ thống. Do đó, nếu chế độ vận hành thay đổi thường xuyên, lưu lượng thực tế có thể thay đổi theo điều kiện áp suất.

Vì vậy, cần thực hiện tính toán thủy lực, lựa chọn đúng thông số và cân chỉnh van sau khi lắp đặt. Đây là yếu tố quan trọng để hệ thống đạt lưu lượng theo thiết kế.

Mua van cân bằng tĩnh chính hãng tại Tuấn Hưng Phát

Nếu đang tìm kiếm van cân bằng tĩnh chính hãng, chất lượng, khách hàng có thể tham khảo các sản phẩm được phân phối bởi Tuấn Hưng Phát.

Tuấn Hưng Phát là đơn vị phân phối các sản phẩm van công nghiệp phục vụ hệ thống HVAC, cấp nước, PCCC, hơi và nhiều ứng dụng công nghiệp khác. Các sản phẩm được chú trọng về nguồn gốc, chất lượng và đi kèm chế độ bảo hành dài hạn.

Tùy yêu cầu từng công trình, Tuấn Hưng Phát có thể tư vấn các dòng van cân bằng tĩnh HVAC, van cân bằng nước, van cân bằng tay và van điều chỉnh kép với kích thước, vật liệu và thông số phù hợp.

Kết luận

Có thể thấy, van cân bằng tĩnh có nhiều dạng khác nhau, phổ biến nhất là van tiết lưu cố định, van tiết lưu biến thiên, van điều chỉnh kép và các dòng tích hợp cổng đo chênh áp hoặc chức năng khóa vị trí.

 

Mỗi loại có đặc điểm và phạm vi ứng dụng riêng. Việc lựa chọn đúng cần dựa trên lưu lượng, chênh áp, đặc tính Kv/Cv và yêu cầu vận hành thực tế của hệ thống. Với công trình HVAC cần cân bằng thủy lực chính xác, việc lựa chọn van cân bằng tĩnh chất lượng và phù hợp thông số sẽ góp phần giúp hệ thống vận hành ổn định, hiệu quả hơn.